Lipoedeem

Verschijnselen

Wat zijn de verschijnselen

Lipoedeem wordt meestal zichtbaar aan het eind van de puberteit en dan vooral aan de onderbenen, binnenkant van de knieën, dijen, heupen en soms ook aan de onderarmen.
Opvallend is het ontbreken van zwelling aan de hand- en voetrug, iets dat wel aanwezig is bij lymfoedeem en veneus oedeem. Ook de polsen en enkels blijven slank. Bij lipoedeem voelt de huid in de eerste jaren zacht aan, maar in de loop der tijd kunnen veranderingen in het onderhuidse vetweefsel optreden, vooral als er sprake is van overgewicht.
De vetcellen bij lipoedeem zijn namelijk vergroot en ze kunnen een dubbele kern hebben. Deze vergrote vetcellen trekken vocht aan en houden dit vast. De huid wordt hierbij stugger en onregelmatiger, vooral als er sprake is van overgewicht. Als gevolg hiervan kan er zwelling ontstaan die wel door (lymf)oedeem wordt veroorzaakt.

In tegenstelling tot andere vormen van oedeem kunnen bij lipoedeem geen deukjes in de huid worden gedrukt. Bij lipoedeem kunnen aan de dijbenen fijne putjes ontstaan, in de volksmond ‘sinaasappelhuid’ of ‘cellulitis’ genoemd. Door een verhoogde kwetsbaarheid van de haarvaatjes in het vetweefsel kunnen gemakkelijker bloeduitstortingen optreden. Een koud gevoel, vooral van de onderbenen, komen vaak voor. Lipoedeem moet worden onderscheiden van lymfoedeem. Bij lymfoedeem is pijn een weinig voorkomende klacht.

Wat zijn de klachten

Vrijwel alle patiënten klagen over een pijnlijk, gezwollen gevoel in het aangedane deel van de benen. De huid, vooral van de scheenbenen is erg gevoelig voor druk van buitenaf ( ‘pijn bij het dragen van steunkousen’).
Een koud gevoel, voornamelijk van de onderbenen, enkels en voeten, is een andere voorkomende klacht. In de loop van de dag nemen de oedeemklachten toe, vooral bij warmte.
Patiënten klagen vaak ook over moeheid. Lichamelijke inspanning blijkt dan moeilijk te zijn. Overigens is een patiënt zich dat vaak niet eens bewust en vindt men zelf dat de spieractiviteit ruim voldoende is.
Na lang staan en/of zitten kan aan het eind van de dag enige zwelling van de voeten optreden. Blijvende zwelling van de voeten kan wijzen op een beginnend, bijkomend veneus of lymfoedeem. Hoog leggen van het been doet bij lipoedeem de klachten niet afnemen. Bij veneus of lymfoedeem juist wel. Langer bestaand lipoedeem en overgewicht kunnen een extra belasting betekenen van de gewrichten. Daardoor komen voet-, knie- en heupklachten bij lipoedeem vaker voor dan bij personen zonder lipoedeem.

Bronnen:
Lymfoedeem in de Praktijk, R.J. Damstra
Lipödem und Cellulitis - sowie andere Erkrankungen des Fettgewebes, R.H.K. Strößenreuther
Omgaan met lymfoedeem, Vinjé-Harrewijn, Van Beek en Haspels

Laatst bijgewerkt: 15 juni 2016