Fysiotherapie bij lipoedeem
Noot van de redactie: onderstaand artikel geschreven is vanuit het oogpunt van de professional: derhalve wordt niet elke medische term uitvoerig uitgelegd.
Fysiotherapeutische aspecten bij lipoedeem - In het algemeen, maar zeker bij de aanpak van een chronisch gezondheidsprobleem als lipoedeem beschouwt de fysiotherapeut, als specialist van het menselijk bewegen de mens als een bio-psycho-sociale eenheid.
De 'International Classification of Functioning, Disability and Health'(ICF) is hierbij een belangrijk hulpmiddel. De ICF beschrijft hoe mensen omgaan met hun gezondheidstoestand. Iemands gezondheid is met behulp van de ICF te karakteriseren in lichaamsfuncties en anatomische eigenschapppen, activiteiten en participatie. Gezondheid is aldus te beschrijven vanuit lichamelijk, individueel en maatschappelijk perspectief. Daar iemands functioneren plaatsvindt in een bepaalde context, bevat de ICF ook omgevingsfactoren. De ICF is van nut voor het begrijpen en meten van gezondheidsuitkomsten.
Aangezien het ontstaan van lipoedeem niet kan worden voorkomen, zal de behandeling mede gericht moeten zijn op factoren die lipoedeem beïnvloeden. Dit zijn:
- aanleg tot overgewicht / vetzucht;
- verkeerde voeding ('een te grote calorische intake’);
- hormonale factoren;
- langdurig blijven zitten of staan;
- de aanwezigheid van lymf- of veneus oedeem;
-
en afnemende lichamelijke activiteit.
van de aandoening
Gezien de complexiteit en de meerdere beïnvloedende factoren is goede diagnostiek en behandeling met een multi disciplinaire insteek belangrijk. Patiënten met lipoedeem belanden veelal in een vicieuze cirkel waarbij oorzaak en gevolg niet altijd duidelijk zijn. Zie de illustratie:
Voor de fysiotherapeut is het primaire aanknopingspunt het functie- en activiteiten domein. Primaire aanknopingspunten voor de therapie zijn derhalve klachten over de spierfunctie en de algehele belastbaarheid, waarbij een actieve tijdcontingente[1] behandeling nagestreefd wordt. Spierkrachtmeting, een conditietest, een vragenlijst ter inventarisatie van het activiteitenniveau en de ervaren klachten dienen standaard onderdeel te zijn diagnostiek.
In veel gevallen zal de patiënt het advies krijgen gericht te gaan trainen,
met als voornaamste doelen het verbeteren en het uithoudings vermogen. De
fysiotherapeutische aanpak dient tijdcontingent van aard te zijn, waarbij pijn
geen behandelbare grootheid is. Het uiteindelijke doel is het (her-)ontwikkelen
van een actieve leefstijl, waarbij het inventariseren en beïnvloeden van
factoren die de bestaande situatie in stand houden of ongunstig
beïnvloeden, onderdeel is van het behandelregime.
Trainingsdoelen, middelen en parameters staan hieronder beschreven.
Trainingsdoelen:
- verbeteren uithoudingsvermogen (spieruithoudingsvermogen en cardio/respiratoir)
- verbetering spierkracht
- ontwikkelen van een actieve leefstijl
Middelen:
- cardio fitness
- cardio fitness in combinatie met spieruithoudingsvermogen
- training spieruithoudingsvermogen
- spierkrachttraining
- coachen richting actieve leefstijl
N.B. Bij de training van lipoedeempatiënten wordt vaak gebruik gemaakt van
een juiste mix van bovenstaande middelen waarbij rekening gehouden wordt met de
co-morbiditeit.
Trainingsparameters:
- 60-70% van de max. HF
- Borgschaal 11-13
- toenemend in duur/herhalingen
- bij trainingsdoel verbetering spierkracht is het aan te bevelen om op 65% van de 1rm test te trainen
[1] actief staat voor het feit dat de patiënt zelf aan het werk is en niet slechts een passieve behandeling ondergaat. Tijdcontingent staat voor het feit dat de pijn wel het uitgangsniveau van de training / belasting bepaalt , maar dat daarna de pijn als indicator voor opbouw losgelaten wordt en dat de opbouw plaatsvindt in een vast tijdsregime. De opbouw in de tijd wordt gekozen in samenspraak met de patiënt, met de fysiologische kennis over opbouw als basis van de therapeut.
Bron:
Auteur: A. Hendrickx, afdeling Fysiotherapie Ziekenhuis Nij Smellinghe
Drachten
Laatste wijziging: 10-12-2008 15:40